De deur heropent

Op een dag ontdekte Georges-Emmanuel Germany dat Aimé Césaire een volle neef van zijn grootmoeder was. Toen de twee elkaar ontmoetten, vroeg Germany welke richting hij in het leven moest inslaan. Césaires antwoord zette alles in gang wat daarna volgde:

Germany wierp tegen dat er 54 landen op het continent zijn – waar moest hij beginnen? Césaire zei hem te beginnen met Haïti, want daar had hijzelf de diepste wortels van zijn eigen Martinikaanse identiteit gevonden.

Het was echter in Benin dat de draad zich verbond. In Allada kwam Germany te weten dat de stad zou gelden als de voorouderlijke bakermat van de familie van Toussaint Louverture – dezelfde Toussaint Louverture die de bevrijding van Haïti leidde. Allada, Benin, Haïti: één lijn, van het koninkrijk tot in het Caribisch gebied.

Een plaatselijke notabele vertelde Germany dat hij koninklijk bloed had. Een fá-raadpleging bevestigde dit. Oog in oog met de koning van Allada hoorde hij de woorden die het werkelijkheid maakten:

Op 20 augustus 2016 kroonde de koning van Allada hem tot prins, met de titel Dah Milèko.

Toen hem informele documenten via een achterdeurtje werden aangeboden, weigerde Germany. Hij wilde iets groters dan een persoonlijke oplossing: een wet die voor iedereen een recht op terugkeer erkent, niet alleen voor hemzelf – en niet pas na jaren verblijf, zoals in Ghana, waar een vergelijkbare regeling tot stand kwam nadat Afro-diasporanen daar voor een soortgelijk programma hadden gepleit. Germany wilde dat de erkenning onmiddellijk zou zijn.

Jarenlang kreeg hij wel ministers aan het luisteren, maar nooit vijf minuten met president Talon. De opening kwam van onverwachte kant: een béké (kolonisator) genaamd Bernard Hayot, die Germany omschrijft als "de eigenaar van het eiland en van iedereen die er woont," nodigde Talon uit naar Martinique om een tentoonstelling van Beninse kunst te openen. De uitnodiging veroorzaakte grote verontwaardiging – de voorzitter van de gebiedsraad van Martinique weigerde publiekelijk aanwezig te zijn en noemde het een belediging van de nagedachtenis van tot slaaf gemaakte voorouders, en de plaatselijke prefectuur verbood openbare bijeenkomsten voorafgaand aan de opening, na online oproepen tot protest.

Germany maakte deel uit van een delegatie van demonstranten die met een Benins minister overlegde over de beste aanpak van de situatie. Dankzij deze delegatie verliep het bezoek zonder incidenten, en Germany greep een moment met de president van Benin aan om indruk te maken:

Daarna kwam de praktische vraag, en toen hem gevraagd werd wat Benin eraan zou hebben, wees Germany op het bereik en de invloed van de diaspora wereldwijd. Ter plekke onderhandelden ze over de inhoud van de wet: bewijs van Afrikaanse afstamming, niet specifiek bewijs van Beninse afkomst; volledig staatsburgerschap na een periode van jaren, maar onmiddellijk recht om te reizen en zich te vestigen vanaf het moment van de aanvraag. Zodra het wetsvoorstel het parlement bereikte, zette Germany zich in om steun te verzamelen en ervoor te zorgen dat het unaniem werd aangenomen – wat ook gebeurde.

Twee weken na het regeringsbesluit was Talon in Brasília voor een staatsbezoek – aangezien Brazilië meer Afro-afstammelingen telt dan enig ander land buiten Afrika, kondigde Talon de nieuwe wet aan tijdens een gezamenlijke persconferentie met president Lula:

Patrice Talon leidde Benin als president van april 2016 tot mei 2026. Voordat hij aantrad, bouwde hij zijn carrière op in de katoenindustrie tijdens de jaren tachtig en negentig, en bracht daarna jaren door als invloedrijke politieke geldschieter achter de schermen, voordat hij de presidentsverkiezingen won met 65% van de stemmen in de tweede ronde.

Hij kwam aan de macht met de belofte van een ander soort bestuur: soberder, meer technocratisch, minder corrupt. Zijn eerste daad was een poging om zichzelf tot één enkele ambtstermijn van vijf jaar te beperken – een ongebruikelijke stap in een regio waar leiders hun mandaat doorgaans eerder verlengen dan inkorten. De grondwetswijziging haalde het niet in het parlement, maar zette wel de toon voor een presidentschap dat zich voortdurend aan eenvoudige categorisering onttrok.

Wat er veranderde

De economische balans is aanzienlijk. De bbp-groei steeg van 3,3% in 2016 naar 7,5% in 2024 – het hoogste percentage sinds 1990 – met een prognose van 7% voor 2026. De Human Development Index steeg van 0,351 in 1990 naar 0,515 in 2023. De twee vlaggenschipprogramma's van de regering (PAG 2016–2021 en PAG 2021–2026) trokken samen meer dan 9.000 miljard CFA-frank uit – ongeveer 16 miljard dollar – voor infrastructuur, energie, landbouw en digitale diensten. De perceptie van corruptie verbeterde: Benin steeg van de 95e plaats van 176 landen in 2016 naar de 70e plaats van 180 in 2023 op de index van Transparency International. De sociale uitgaven stegen van 32,6% naar 43,8% van de begroting tussen 2018 en 2022.

Talon zorgde er bewust voor dat nutsvoorzieningen het hele land zouden bereiken, niet alleen de steden. De toegang tot elektriciteit breidde zich uit – de dekking in steden bereikte 69%, op het platteland 36% tegen 2026, met als doel volledige landelijke dekking tegen 2030. Deze aanpak ging gepaard met een afweging die hij rechtstreeks aan de bevolking uitlegde, tijdens een ontmoeting met jongeren in juli 2025: nutsvoorzieningen bleven bewust vrij duur, juist zodat de inkomsten de uitbreiding naar nieuwe gebieden konden financieren. "We kunnen niet zeggen dat we blij zijn onafhankelijk te zijn en tegelijk de hand blijven uitsteken naar degenen die we hebben verjaagd," zei hij – een filosofie die zowel bewondering als kritiek opriep. De weginfrastructuur breidde zich aanzienlijk uit. Gratis onderwijs voor meisjes werd uitgebreid tot het einde van de lagere secundaire school, en landelijk ingevoerd vanaf oktober 2024. Een plan voor 60 beroepsscholen – voor landbouw, werktuigbouw, loodgieterswerk, elektriciteit en internet – was gefinancierd en klaar om gebouwd te worden tegen het einde van zijn ambtstermijn, met de start van de bouw enkele maanden na zijn vertrek.

De industriezone Glo-Djigbé (GDIZ), gelanceerd in 2021 op 1.640 hectare bij Cotonou, verwerkt katoen, cashewnoten, soja, shea en ananas lokaal in plaats van de grondstoffen onbewerkt te exporteren. Toerisme werd een bewuste pijler. Het Amazone-standbeeld – een 30 meter hoog monument voor de vrouwelijke Dahomeykrijgers – werd in 2022 onthuld in Cotonou. Heilige kunstwerken die door Franse koloniale troepen waren geroofd, werden in november 2021 officieel teruggegeven en gingen die februari in Cotonou in een openbare tentoonstelling. De jaarlijkse Vodun Days-festivals positioneerden Ouidah en Benin als een mondiale culturele bestemming. De regering raadpleegde ook de Beninese diaspora in het buitenland over de veranderingen die gaande waren. En in 2024 werd de wet over het staatsburgerschap voor Afro-afstammelingen – het middelpunt van het programma waarvoor u zich aanmeldt – unaniem aangenomen.

Veel Beninezen bewonderen hem duidelijk. Hij had een ongebruikelijke stijl voor een staatshoofd – hij ging op hetzelfde niveau zitten als de bevolking tijdens publieke bijeenkomsten, stelde vragen voordat hij uitleg gaf, en nodigde jongeren regelmatig uit voor ontmoetingen in het Huis van het Volk voor mentorschap en dialoog. "Het is nooit te laat om het goede te doen," zei hij tijdens zo'n bijeenkomst. Uit een Afrobarometer-onderzoek uit 2024 bleek dat 60% van de Beninese burgers hun land als democratisch beschouwde, en dat 77% aangaf de democratie te verkiezen boven elk ander politiek systeem.

De keerzijde

Het democratische beeld ligt gevoeliger. "We kozen voor een politieke orde die lijkt op die van de kolonisator – democratie – om onze zoektocht te bevredigen, onze behoefte aan vrijheid, aan ontwikkeling," zei hij tijdens datzelfde gesprek. Benin was lange tijd een van de meest geprezen democratieën van West-Afrika – het land dat in 1991 de eerste vreedzame machtsoverdracht van een dictator naar een verkozen president in Afrika bezuiden de Sahara realiseerde. Die reputatie brokkelde onder Talon aanzienlijk af.

Kiesrechthervormingen in 2019 verplichtten partijen om landelijk een drempel van 10% van de stemmen te halen om zetels in het parlement te winnen, waardoor de oppositie in de praktijk buitenspel kwam te staan: de opkomst stortte dat jaar in tot 25%. In 2021 werden sommige oppositiekandidaten uitgesloten van deelname op basis van strafrechtelijke aanklachten die door critici politiek gemotiveerd werden genoemd. Freedom House verlaagde Benins status van "Vrij" naar "Deels vrij." In januari 2026 haalde de oppositie bij de parlementsverkiezingen opnieuw de drempel van 10% niet – alle 109 parlementszetels gingen naar regeringsgezinde partijen. Het Grondwettelijk Hof – nominaal onafhankelijk – kwam onder leiding te staan van Talons voormalige persoonlijke advocaat.

In december 2025 verlengde Talon de presidentiële ambtstermijn van vijf naar zeven jaar via een grondwetswijziging en richtte hij een Senaat op – waarvan hij naar verwachting lid zal blijven nadat hij het presidentschap heeft verlaten. Een couppoging in diezelfde maand werd neergeslagen nadat Benin om militaire tussenkomst van Nigeria had gevraagd. Zijn presidentschap eindigde op 24 mei 2026, toen hij de macht overdroeg aan Romuald Wadagni – zijn eigen voormalige minister van Financiën en de architect van een groot deel van het economische programma – die de verkiezingen won met 94% van de stemmen.

Het arbeidsbeleid onder Talon leunde meer naar deregulering dan naar uitgebreidere bescherming van werknemers, met als redenering dat een vrijere arbeidsmarkt meer banen schept dan een zwaar gereguleerde markt – waarbij de Verenigde Staten werden aangehaald als voorbeeld van een model dat lage regulering combineert met lage werkloosheid: "Ik dereguleer de arbeidsmarkt liever om banen te scheppen dan hem te reguleren en helemaal niets te scheppen," zei hij tijdens een ontmoeting met jongeren in juli 2025. Deze aanpak kreeg steun van wie wijst op de sterke banengroei tijdens zijn ambtstermijn, en kritiek van wie vreesde dat werknemers hierdoor minder bescherming overhielden.